هدف افراد دارای ناتوانی باید از نظر جسمانی و روانی حمایت شوند و تحقیقات بیشتری برای حل مشکلات آن ها انجام شود. پژوهش حاضر به بررسی عوامل موثر بر پذیرش این افراد در جامعه می پردازد.روش بررسی روش پژوهش در این مقاله پیمایشی است و جامعه آماری شامل 4هزار و 58 نفر افراد دارای ناتوانی تحت پوشش سازمان بهزستی شهرکرد (2هزار و 474 نفر دارای ناتوانی جسمی حرکتی، 673 نفر دارای ناتوانی بینایی، 911 نفر دارای ناتوانی شنوایی) می شود که با روش کوکران تعداد نمونه آماری برابر با 352 نفر است. بر اساس روش نمونه گیری سهمیه ای 58 نفر نابینا،80 نفر ناشنوا و 214 نفر افراد دارای ناتوانی جسمی حرکتیبودند که به صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسش نامه محقق ساخته بود. برای اعتبار و روایی پرسش نامه از روش اعتبار صوری و آلفای کرونباخ استفاده شد. استاد راهنما، مشاوران و استادان مجرب پرسش نامه را تایید کردند و با استفاده از روش کرونباخ مقدار آلفا برای متغیر پذیرش افراد دارای ناتوانی 82.0، سرمایه اجتماعی 86.0، حمایت خانواده 94.0، نحوه گذراندن اوقات فراغت 82.0، ارائه خدمات توان بخشی 93.0، امکانات رفت وآمد 85.0، برنامه های رسانه های جمعی 79.0، ویژگی های شخصیتی 92.0 و آموزش و کارآفرینی 87.0 استیافته ها نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد بین متغیرهای سرمایه اجتماعی، امکانات رفت وآمد، نحوه گذراندن اوقات فراغت، ارائه خدمات توان بخشی، آموزش وکارآفرینی، برنامه های رسانه های جمعی، ویژگی های شخصیتی، حمایت خانواده با پذیرش افراد دارای ناتوانی همبستگی معنا داری وجود دارد (001.0(P<. بین متغیرهای نوع (p=0.108)، سابقه (p=0.531) و علت ناتوانی (p=0.427) با پذیرش افراد دارای ناتوانی رابطه معناداری وجود ندارد. بر اساس نتایج آزمون های تحلیل واریانس و آزمون تی بر حسب مشخصات جمعیت شناختی افراد دارای ناتوانی نشان داده شد که بین جنسیت (p=0.071)و سن (p=0.498) و پذیرش افراد دارای ناتوانی در جامعه تفاوت معناداری وجود ندارد و بین تحصیلات، تحصیلات پدر و شغل افراد دارای ناتوانی و پذیرش آن ها در جامعه تفاوت معناداری وجود دارد (p<0.001)افراد دارای تحصیلات بالاتر میانگین پذیرش بیشتری در جامعه دارند و همچنین میانگین پذیرش گروه های شغلی پزشک و پرستار، کارمندان فنی و بازاری ها در جامعه بالاتر است. همچنین بین وضعیت تاهل (p=0.032) و تحصیلات همسر (p=0.046) و پذیرش افراد دارای ناتوانی نیز تفاوت معناداری وجود دارد. مهم ترین متغیرهای موثر در پذیرش افراد دارای ناتوانی سرمایه اجتماعی (B=0.240) ، خانواده (B=0.198) ، نوع ناتوانی (B=0.164)، برنامه های رسانه های جمعی (B=0.163) ، امکانات رفت وآمد (B=0.159) و کارآفرینی و آموزش (B=0.129) است.نتیجه گیری پذیرش افراد دارای ناتوانی برای حضور در جامعه و روابط اجتماعی لازم است. با ایجاد امکانات و شرایط مناسب نظیر امکانات آموزشی، رفت وآمد، اوقات فراغت و مانند این ها و حمایت بیشتر از این افراد فرصت حضور آن ها در جامعه بیشتر می شود و زندگی آنان بهبود می یابد.

زمینه: ارزیابی انگیزش اجتماعی میتواند به درک بهترنیازها، توانمندیها و موانع روانی و اجتماعی افراد دارای ناتوانی کمک کند. با این حال، ابزارهای مستقیم اندکی برای سنجش انگیزش اجتماعی در مورد جمعیت ناتوان وجود دارد. علیرغم اهمیت انگیزش اجتماعی درافراد مبتال به ناتوانی جسمی-حرکتی، روانی و ذهنی و داشتن ابزاری پایا برای سنجش آن، مقیاس استانداردی در ایران جهت ارزیابی این سازه برای افراد دارای ناتوانی وجود ندارد. هدف: هدف از انجام این پژوهش، بررسی اعتباریابی مقیاس انگیزش اجتماعی در افراد مبتال به ناتوانی جسمی-حرکتی، روانی و ذهنی در شهر یزد بود. روش: روش این پژوهش، توصیفی-مقطعی از نوع مطالعات روانسنجی بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی تمامی افراد 11 تا 09 سال دارای ناتوانی جسمی-حرکتی، روانی و ذهنی در شهر یزد به تعداد 1209 نفر در سال 1096 بود. بر اساس روش کالین )2926( با توجه به این که تعداد سؤاالت مقیاس مورد مطالعه )مقیاس انگیزش اجتماعی( 23 سؤال بود، حجم نمونۀ پژوهش، 229 نفر در نظر گرفته شد. ابزار مورد استفاده در این پژوهش، مقیاس انگیزش اجتماعی )فیلیپس و همکاران، 2921( بود. پس از ترجمه و تطبیقهای الزم، نسخۀ نهایی با روش نمونهگیری تصادفی ساده بر روی 229 از افراددارای ناتوانی در شهر یزد اجرا شد. همچنین برای تجزیه و تحلیل دادهها در این پژوهش از آزمون ضریب همبستگی، تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تأییدی ونرمافزار SPSS استفاده شد. یافتهها: نتایج تحلیل دادههای این پژوهش نشان داد کهمقیاس انگیزش اجتماعی از روایی صوری و محتوایی مناسب برخوردار بود. همچنین دادهها حاکی از آن بود که این مقیاس در افراد مبتال به ناتوانی جسمی-حرکتی، روانی و ذهنی از ساختار پنج عاملی برخوردار است و این مدل پنج عاملی مقیاس از برازش مطلوب برخوردار بود. ضریب آلفای کرونباخ برای خردهمقیاسها در دامنه 9/77 تا 9/06 و برای نمرۀ کل برابر 9/11 بود. نتایج همچنین نشان داد که بار عاملی تمامی سؤاالت مقیاس باالتراز 9/39 بود. نتیجهگیری: در مجموع نتایج نشان داد این مقیاس این مقیاس از اعتبار مناسب برای سنجش انگیزش اجتماعی در افراد مبتال به ناتوانی جسمی-حرکتی، روانی و ذهنی در بین نمونۀ ایرانی برخوردار است و میتوان ازآن برای مقاصد مشاورهای و توانبخشی در افراد دارای ناتوانی استفاده کرد

اهداف: کثرت افراد دارای ناتوانی و افزایش روزافزون آن ها، لزوم شناخت نگرش جامعه در مورد ناتوانی را مشخص ساخته است. اهمیت شناخت نگرش، داشتن ابزاری مناسب برای اندازه گیری آن را ضروری می سازد. مطالعه حاضر با هدف تعیین ویژگی های روان سنجی مقیاس فارسی سنجش نگرش نسبت به افراد دارای ناتوانی انجام شد.مواد و روش ها: تحقیق حاضر مطالعه ای غیرتجربی و روش شناختی بود که در آن مقیاس نگرش به افراد دارای ناتوانی ترجمه، معادل سازی و هنجاریابی شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات مقیاس (ATDP scale) بود. نسخه انگلیسی پرسشنامه ATDP طی دو مرحله، نخست به دست سه مترجم باتجربه و مسلط که زبان مادری آن ها فارسی بود، به فارسی ترجمه و سپس به انگلیسی بازگردان شد. پایایی پرسشنامه به روش آزمون- بازآزمون در فاصله سه هفته بررسی شد. از شاخص های ICC و SEM در ارزیابی تکرارپذیری نسبی و مطلق و از ضریب آلفای کرونباخ در ارزیابی تکرارپذیری نمرات مقیاس ها از جنبه هم خوانی درونی استفاده شد. برای روایی محتوا، از شیوه روایی محتوای کیفی استفاده شد. بدین صورت که متن ترجمه شده در اختیار ده نفر از صاحب نظران قرارگرفت و نظرات آن ها اخذ شد.یافته ها: نتایج نشان داد که مترجمان در کیفیت کلی ترجمه 90 درصد، در یکسانی مفهومی 93.3 درصد، در شفافیت 96.7 درصد و در زبان مشترک ترجمه 96.7 درصد توافق داشتند. تمام مقیاس های پرسشنامه ثبات خوبی را نشان داد (r=0.70 و Icc=0.75 و 0.85=a Cronbach).نتیجه گیری: تحقیق حاضر نشان داد که نسخه فارسی مقیاس ATDP قابلیت اعتماد و اعتبار لازم برای سنجش نگرش نسبت به افراد دارای ناتوانی را در جامعه ایرانی دارد.

زمینه و هدف: سنجش میزان پاسخگویی نظام های سلامت در ارائه خدمات توانبخشی به افراد دارای ناتوانی می تواند تصویر مناسبی از توانایی نظام سلامت را در برآوردن نیازهای غیرپزشکی این افراد ارائه دهد. پژوهش حاضر باهدف تعیین میزان پاسخگویی نظام سلامت ایران در ارائه خدمات توانبخشی جسمی انجام گرفت. مواد و روش ­ها: مطالعه حاضر به صورت پیمایش مقطعی در سطح ملی در سال 1398 در ایران انجام گرفت. حجم نمونه 1537 نفر از افراد دارای ناتوانی مراجعه کننده به مراکز توانبخشی جسمی بودند که به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه معتبر پاسخگویی نظام سلامت در ارائه خدمات توانبخشی جسمی به افراد دارای ناتوانی جمع آوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار Stata ویرایش 14 انجام شد. یافته ها: فراوانی وضعیت خوب پاسخگویی نظام سلامت به برآورده شدن نیازهای توانبخشی جسمی 5/64 درصد بود. بیشترین و کمترین فراوانی وضعیت خوب پاسخگویی مربوط به بعد پاسخگویی سریع (5/74 درصد) و بعد استقلال و مشارکت در تصمیم گیری (5/52 درصد) بود. برخورداری از بیمه پایه سلامت (3/25-1/20: CI و 1/97=OR)، شدت ناتوانی (3/60-1/14: CI و 2/02=OR)، وضعیت اقتصادی افراد (3/56-1/17: CI و 2/04=OR) و بعد خانوار (0/94-0/72: CI و 0/82=OR) از عوامل تعیین کننده مؤثر و معنادار در ارزیابی ضعیف پاسخگویی نظام سلامت بودند. نتیجه گیری: برای حفظ و تقویت سطح پاسخگویی کنونی و از بین بردن نابرابری های موجود در پاسخگویی نظام سلامت، اجرای مداخله های مانند توسعه تسهیلات توانبخشی، برگزاری دوره های آموزشی مهارتی ویژه دستیاران رشته های مرتبط با توانبخشی، پزشکان عمومی و کارکنان سلامت و توانمندسازی افراد دارای ناتوانی پیشنهاد می شود. همچنین انجام مطالعات بیشتر برای شناخت دلایل پاسخگو نبودن نظام سلامت و اقداماتی که می توان برای پاسخگویی بیشتر و پایدار نظام سلامت اجرا کرد، توصیه می گردد.

هدف افراد ناتوان در مقایسه با جمعیت عمومی در معرض آسیب ها و بیماری های بیشتری قرار دارند، اما سیاست گذاران حوزه سلامت و دیگر نهادهای ذی نفع متأسفانه به مسائل سلامت آن ها چندان توجه نمی کنند. هدف این مطالعه شناسایی عوامل مؤثر بر در دستور کار قرارنگرفتن مسائل سلامت افراد ناتوان از سوی سیاست گذاران است. روش بررسی این پژوهش مطالعه ای کیفی بود که با رویکرد پدیدارشناسی انجام گرفت. از طریق روش نمونه گیری گلوله برفی با 22 نفر از سیاست گذاران در سطح ملی مصاحبه صورت گرفت. سیاست گذاران شرکت کننده در مطالعه بازیگران و ذی نفعان کلیدی بودند که در امر سیاست گذاری و برنامه ریزی حوزه سلامت و ناتوانی در ایران نقش فعال و تأثیرگذاری داشتند. سیاست گذاران از طیف های مختلفی از وزارتخانه ها، سازمان های دولتی، نهادهای غیردولتی، مجلس شورای اسلامی، شهرداری تهران و سازمان های بیمه سلامت در این مطالعه حضور داشتند. مصاحبه ها به صورت نیمه ساختاریافته و انفرادی بود و به طور میانگین 30 دقیقه تا دو ساعت به طول انجامید. برای گردآوری داده ها یک فرم راهنمای مصاحبه تدوین شد که شامل سؤالات اصلی و هدف پژوهش بود. روش تحلیل اکتشافی به منظور شناسایی مفاهیم اصلی مطالعه و در سه مرحله انجام شد. همچنین از نسخه 11 نرم افزار MAXQDA برای طبقه بندی و تحلیل داده های مطالعه استفاده شد. یافته ها در این مطالعه سه طبقه اصلی و 13 طبقه فرعی ایجاد شد. در طبقه تأثیرگذاری، چهار طبقه فرعی با عناوین نفوذ پایین در فرایندهای سیاست گذاری سلامت در سطح ملی، مستقل نبودن ساختار سازمانی، کم اهمیت بودن جایگاه انجمن ها و نهادهای غیردولتی مرتبط با افراد ناتوان برای سیاست گذاران و توانایی کم افراد معلول و نهادهای وابسته به آن ها در لابی گری و شبکه سازی ایجاد شد. در طبقه در اقلیت بودن شش طبقه فرعی با عناوین توجه بیشتر سیاست گذاران به مسائل عمومی سلامت جامعه، دیده نشدن نیازهای ویژه گروه های در اقلیت از سوی سیاست گذاران سلامت، جذاب نبودن موضوعات مرتبط با افراد ناتوان برای سیاست گذاران، ایجاد نشدن منافع مالی و سیاسی درخور توجه برای سیاست گذاران در موضوعات مرتبط با افراد ناتوان، آگاهی کم سیاست گذاران از مسائل سلامت افراد ناتوان و اهمیت کم موضوعات مرتبط به افراد ناتوان برای سیاست گذاران شکل گرفت. همچنین در طبقه نبود صدای واحد، سه طبقه فرعی با عناوین نبود انسجام میان افراد معلول و نهادهای وابسته به آن ها، توجه به منافع شخصی و حزبی و نبود شبکه های ارتباطی گسترده و منسجم ایجاد شد. نتیجه گیری به منظور توجه مطلوب به سیاست های مورد نیاز سلامت در افراد ناتوان در ایران، لازم است انجمن ها و سازمان بهزیستی ضریب نفوذ خود را در سیاست گذاری ها افزایش دهند. این مهم می تواند از طریق افزایش تعاملات بازیگران حوزه ناتوانی با سیاست گذاران کلیدی دیگر بخش ها صورت پذیرد. برگزاری کمپین ها، درگیرکردن چهره های برجسته و مشهور، به کارگیری مدیران با تجربه و بانفوذ و استفاده نظام مند و هدف دار از رسانه ها و شبکه های اجتماعی می تواند در افزایش توجه سیاست گذاران مؤثر واقع شود. آگاهی کم سیاست گذاران از مسائل سلامت افراد ناتوان، به دانش کم سیاست گذاران درباره نیازها و مسائل سلامت افراد معلول اشاره داشت. برخی از مشارکت کنندگان ابراز داشتند که نبود دانش کافی باعث می شود سیاست گذاران نتوانند تصمیمات درستی را درباره نیازهای فعلی و آینده افراد ناتوان بگیرند.

هدف براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، اغلب نظام های بهداشتی و درمانی در پاسخ به مراقبت های بهداشتی و درمانی عمومی و تخصصی به افراد، موفق نبوده اند و مهم ترین راهکار را تقویت سیاست ها و برنامه های موجود در راستای پوشش همگانی خدمات توانبخشی و یکپارچه سازی آن در نظام سلامت عنوان کرده اند. هدف از این مطالعه، مرور اهداف و سیاست های حوزه توانبخشی در کشورهای با درآمد متوسط و بالا و مقایسه آن ها با ایران بود. روش بررسی مطالعه حاضر یک مرور روایتی با جست جوی سیستماتیک بود که در قالب 2 بخش مرور اسناد علمی و برگزاری بحث گروهی متمرکز انجام شد. جامعه آماری، مقالات و اسناد موجود در پایگاه های اسکوپوس، پاب مد، گوگل اسکالر، گوگل، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران (ایرانداک)، کتب و سایت های مرتبط بود. در بخش بحث گروهی متمرکز، افراد صاحب نظر و پیشکسوتان سیاست گذاری توانبخشی به همراه تیم تحقیق به بحث گروهی راجع به نتایج جست وجوها در این زمینه پرداختند. یافته ها به دلیل عدم هماهنگی خدمات، دسترسی نامناسب، توزیع برنامه ریزی نشده، نامشخص بودن سطح ارائه خدمات، بی توجهی به سطوح ارتقا و پیشگیری سلامت، نبود سیستم ارجاع مشخص، نبود سیستم بیمه مشخص و منابع مالی ضعیف، نیاز به برنامه ملی با رویکرد یکپارچه سازی خدمات به شدت احساس می شود. بررسی برنامه ها و اسناد توانبخشی در سایر کشورها به طراحی چارچوب مفهومی مدل خدمات توانبخشی منجر شد که بر سه اصل استوار است: 1) رفع موانع و توسعه دسترسی به خدمات و برنامه های سلامت، 2) تقویت و توسعه توانبخشی، فناوری موردنیاز، حمایت مبتنی بر جامعه و خدمات توانبخشی، 3) تقویت جمع آوری داده های بین المللی قابل مقایسه درمورد معلولیت و حمایت از تحقیقات درمورد معلولیت و خدمات توانبخشی مرتبط. نتیجه گیری برنامه ملی توانبخشی با رویکرد یکپارچه سازی خدمات، بستر مناسبی را برای دسترسی عادلانه به خدمات توانبخشی برای همه افراد دارای معلولیت فراهم می کند و در این برنامه، نظام سلامت مهم ترین مرجع برای رفع این نیازهاست. بنابراین پیشنهاد می شود این برنامه سه هدف اصلی را دنبال کند: 1) ارتقای عادلانه سلامت دریافت کنندگان خدمات توانبخشی، 2) بهبود پاسخگویی به نیازهای دریافت کنندگان خدمات توانبخشی، 3) کاهش خطرات مالی و اجتماعی آن ها.

مقدمه: امروزه مسئله اشتغال افراد دارای ناتوانی جسمی به عنوان یکی از نیازهای اساسی این قشر، در بستر دانش کارآفرینی ­اجتماعی مورد کندوکاو قرار می­ گیرد. هدف پژوهش حاضر تدوین مدل پاردایمی کاربست رویکرد کارآفرینی اجتماعی در حوزه اشتغال افراد دارای ناتوانی جسمی استان خوزستان است. روش: روش پژوهش کیفی و برمبنای رهیافت نظریه داده­ بنیاد می ­باشد. داده­ ها با استفاده از مصاحبه­های نیمه ساختاریافته با 12 نفر از متخصصان و صاحبنظران کسب و کارهای اجتماعی گردآوری و در مرحله تحلیل داده­ها 15 مقوله اصلی حول مقوله هسته «تمایزانگاری و عدم توسعه کارآفرینی­ اجتماعی» در مرحله کدگذاری گزینشی و بر اساس مقوله­ های اصلی پژوهش استخراج شده ­اند. یافته ها: در مدل پارادایمی پژوهش مشارکت افراد دارای ناتوانی به عنوان کارآفرین ­اجتماعی، بالا بودن انگیزه کار در میان افراد دارای ناتوانی و لزوم بازنگری دنیای این افراد به عنوان شرایط علّی سبب­ساز کارآفرینی­ اجتماعی؛ آموزش پذیری افراد دارای ناتوانی و وجود ایده کارآفرینی­ اجتماعی متناسب با توان مندی این افراد نیز به عنوان شرایط زمینه­ای کارآفرینی­ اجتماعی معلولین مفهوم ­بندی شده ­اند. مقوله ­هایی از قبیل تفاوت­ گذاری، نگاه ابزاری به اشتغال افراد دارای معلولیت، عدم تناسب تخصص و مسئولیت در انتصابات مدیریتی، عدم آماده­ سازی شغلی، ضعف حمایت­های قانونی، نهادی و مالی به عنوان محدودیت­ها و شرایط دخیل در توسعه کارآفرینی­ اجتماعی هستند. مناسب سازی محیط کار، تصویرسازی ذهنی، برنامه ­ریزی و سیاست­ گذاری تحت عنوان مقولات اصلی کنش-تعامل (استراتژی­ها) در راستای توسعه کارآفرینی­ اجتماعی به عنوان زمینه ­ای برای اشتغال افراد دارای معلولیت، در مدل پارادایمی پژوهش قرار گرفته اند. بحث: کارآفرینی­ اجتماعی فرایندی است که در مرحله اول با شناخت و تعریف ناتوانی به عنوان ضعف جسمی، سطح توانایی­های فردی، مهارت­ها و ارتباطات افراد دارای ناتوانی را مورد توجه قرارداده و در مرحله دوم با مطالعه و درک نیازمندی­های جامعه به راه اندازی کسب و کار مبتنی بر ایده ­پروری، نوآوری و خلاقیت برای این قشر و گاهاً توسط خود آن­ها منجر شود. پیامد نهایی کارآفرینی اجتماعی ورود، مشارکت و ایفای نقش افراد دارای ناتوانی در چرخه توسعه پایدار است.

هدف: شواهد معدودی در مورد وضعیت دسترسی افراد ناتوان و کم توان به خدمات سلامت در کشورهای با درآمد پایین و متوسط وجود دارد. این مطالعه با هدف تعیین وضعیت دسترسی این افراد به خدمات توان بخشی جسمی در ایران انجام شد. مواد و روش ها: مطالعه توصیفی حاضر به صورت مقطعی در سال 1398 انجام شد. 2177 نفر از افراد ناتوان و کم توان در خانوارهای ایرانی به روش نمونه گیری مرحله ای وارد مطالعه شدند. با تقسیم کشور به چهار پهنه اقتصادی اجتماعی و در نظر داشتن سهم جمعیت هر پهنه، تعداد نمونه پهنه مشخص شد. داده ها با کمک پرسش نامه معتبر ارزیابی قابلیت دسترسی به خدمات توان بخشی جسمی، گردآوری و تحلیل شد. یافته ها: فراوانی نیاز به خدمات توان بخشی جسمی در کشور 6/16درصد بود. در میان انواع خدمات توان بخشی جسمی، بیش ترین فراوانی نیاز مربوط به خدمات فیزیوتراپی بود. حدود 1/28درصد افراد به خدمات توان بخشی مورد نیاز دسترسی نداشتند. بیش ترین فراوانی نیاز و عدم دسترسی در پهنه سوم مشاهده شد. عدم دسترسی اطلاعاتی و عدم تمکن مالی بیش ترین فراوانی علت عدم دسترسی به خدمات بود. پوشش بیمه پایه سلامت، درصد ناتوانی پایین، سطح تحصیلات و وضعیت اقتصادی اجتماعی بالا از عوامل تعیین کننده دسترسی به خدمات توان بخشی جسمی بودند. نتیجه گیری: با توجه به خلاء های موجود در دسترسی عادلانه افراد دارای ناتوانی به خدمات توان بخشی جسمی، پیشنهاد می شود سیاست ها و برنامه هایی با هدف افزایش پوشش خدمات توان بخشی و هزینه های آن برای نیل به هدف پوشش همگانی خدمات سلامت در ایران طراحی گردد و اجرایی شدن این سیاست ها و برنامه ها پایش و ارزیابی شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.